αριούσιος

ΑΡΙΟΥΣΙΟΣ

Αριούσιος Οίνος

Το Όραμα

Η υλοποίηση του οράματος για να αναβιώσει η καλλιέργεια της αμπέλου στη Χίο, ξεκίνησε το 2001 με τη φύτευση των πρώτων αμπελώνων. Οι οινοποιητικές εγκαταστάσεις της εταιρείας εγκαινιάσθηκαν τον Αύγουστο του 2009.

Όλοι όσοι με πάθος στηρίζουν την προσπάθεια αυτή, φιλοδοξούν στην παραγωγή οίνων εξαιρετικής ποιότητας και διαχρονικής αξίας. Επιθυμούν να επαναφέρουν τη φήμη του Χιώτικου κρασιού στο προσκήνιο, ζωντανεύοντας το μύθο της Αριουσίας Χώρας, κάνοντας και πάλι γνωστό το κρασί της, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά κυρίως στο εξωτερικό.

Η Πραγματικότητα

Σήμερα, η εταιρεία παράγει και εμφιαλώνει περίπου 80 χιλιάδες φιάλες κρασιών ΠΓΕ, Χίος. Από αυτές ένα ποσοστό της τάξης περίπου του 60% εξάγεται κυρίως στις ΗΠΑ. Εξαγωγές έχουν πραγματοποιηθεί, στην Αγγλία, την Ιταλία, την Αυστραλία, την Τουρκία και τη Γερμανία.

Η Περιοχή

«Είθ’ η Αριουσία χώρα, τραχεία και αλίμενος,

σταδίων όσων τριάκοντα,

οίνον άριστον φέρουσα των ελληνικών»

Πρώτος και με μεγάλη ακρίβεια ορίζει την περιοχή της Αριουσίας Χώρας ο γεωγράφος Στράβων από την Αμάσεια του Πόντου που έζησε στην εποχή του Αυγούστου. Αυτός την τοποθετεί μεταξύ του όρους Πελιναίου και της «Μελαίνης άκρης».

Με τα δεδομένα αυτά η Αριουσία απλώνεται σε μια περιοχή της ΒΔ Χίου που δεσπόζει το όρος της Αμανής και γύρω του στεφάνι τα γραφικά χωριά.

Απορίας άξιο είναι γιατί χάθηκε το όνομα Αριουσία. Οι περιηγητές και ταξιδιώτες που επισκέφτηκαν το νησί της Χίου αναφέρονται στην ονομασία Αριουσία, προφανώς γιατί έχουν υπόψη τους πηγές όπως το Στράβωνα, αλλά δυσκολεύονται οι ίδιοι να την εντοπίσουν σε σημείο να περιπίπτουν σε ανακρίβειες. Οι περιπέτειες, που πέρασε το νησί τα μεσαιωνικά και μεταγενέστερα χρόνια, συντέλεσαν να χαθούν ονομασίες, όπως αυτή της Αριουσίας.

Ανεξάρτητα από το αν σώζεται ή όχι το όνομα της, η περιοχή αυτή και κατά τους νεότερους χρόνους υπήρξε, οινοφόρος και η ποιότητα του κρασιού της εξαιρετική, ιδιαίτερα της περιοχής των Κουρουνίων, που τοποθετείται στο κέντρο της Αριουσίας.

Τα Κουρούνια συνέχιζαν την παράδοση του Αριούσιου Οίνου και αυτό ομολογείται απ’ όλους. Μένουμε στα επαινετικά σχόλια τριών μεγάλων προσωπικοτήτων των γραμμάτων της Χίου. Του βυζαντινολόγου Κωνσταντίνου Αμάντου, του ιστορικού της Χίου Γεωργίου Ι. Ζολώτα και του λαογράφου της Χίου Στυλιανού Γ. Βίου. Ο πρώτος θεωρεί ότι ο Αριούσιος μοιάζει με το κουρουνιώτικο κρασί.

Ο Ζολώτας υποστηρίζει πως το νέκταρ του Ερμίππου είναι το γλυκό κρασί των Κουρουνίων και σε πολλά σημεία το εγκωμιάζει θεωρώντας το ως το πιο καλό κρασί της Χίου. Τέλος, ο Στυλ. Βίος αναφέρει πως το κουρουνιώτικο κρασί είναι «παχύ και ευώδες» και το αποκαλεί λείψανο του Αριουσίου. Ίσως και αυτό το ίδιο το όνομα Κουρούνια να προέρχεται από τη λέξη Κορώνεως, που, καθώς αναφέρει ο Πολυδεύκης, ήταν είδος σταφυλής.

Η αριά ή Δρυς η Αρία ή Άριος Δρυς είναι το είδος QuercusilexL. (Αγγλ. Holmoak) δέντρο ύψους 12-15 μέτρων ή ψηλός θάμνος. Η αριά είναι αειθαλές είδος και αναφέρεται ως «ημερίς», τόσο από τον Θεόφραστο ( 372π.χ- περ. 287/5 π.Χ) όσο και από τον Διοσκουρίδη (40-902 μ.Χ).

Αναπτύσσεται αργά, με χαμηλούς ρυθμούς, γεγονός που καθιστά εύκολη την προσαρμογή της σε φτωχά εδάφη και σε συνθήκες υδατικών και θερμοκρασιακών καταπονήσεων. Έχει δυνατότητα ανάπτυξης σε μεγάλο εύρος τύπου εδαφών και περιστασιακά βρίσκεται υπό μορφή πυκνού δάσους. Πρόκειται για είδος, ανθεκτικό σε ακραίες συνθήκες, με εξαιρετική προσαρμογή στις οικολογικές συνθήκες της Μεσογείου.

Ο φλοιός του στην αρχή είναι λείος γυαλιστερός και σταχτόχρωμος, αργότερα με κατά μήκος και εγκάρσιες σχισμές σταχτοκάστανος. Η περίοδος άνθησης είναι περίπου τους μήνες Απρίλιο και Μάιο. Τον Οκτώβριο και Νοέμβριο ωριμάζουν οι καρποί (μονοετής), οι οποίοι αμέσως μετά πέφτουν. Φύεται σε μεγάλο υψόμετρο.

Είναι ένα σπάνιο δέντρο, κάτι μεταξύ βελανιδιάς και πρίνου, που συναντάται στα ορεινά της Χίου, της Κρήτης και ορισμένων νησιών του Αιγαίου. Όπως όλα τα είδη βελανιδιάς, η Αριά δεν αντέχει στην σκίαση. Είναι μακρόβιο είδος που μπορεί να κυριαρχεί για εκατοντάδες χρόνια σε ένα αδιατάρακτο δάσος. Ωστόσο, η παρουσία του είναι πιο συνηθισμένη υπό μορφή διάσπαρτων δέντρων και σε πιο ανοιχτούς χώρους φρυγανικής βλάστησης.

Η τοπική παράδοση αναφέρει ότι επάνω σε αυτά τα δέντρα αναριχόνταν τα κλήματα της περιοχής και εξ αιτίας αυτού το κρασί που παράγονταν από τα σταφύλια ονομάστηκε “Αριούσιος Οίνος”. Η δε περιοχή ονομάστηκε “Αριουσία Χώρα” εξ αιτίας του μεγάλου πλυθησμού των δέντρων που υπήρχαν διάσπαρτα γύρω από τους μικρούς οικισμούς.

Αριούσιος Οίνος

Το κρασί ήταν ένα από τα πιο αξιόλογα και φημισμένα προϊόντα, που παρήγαγε η Χίος στην αρχαιότητα.

Ο θεός Διόνυσος, κατά την παράδοση, έδωσε την ευλογία του στο νησί. Κατά το Χιώτη ιστορικό της αρχαιότητας Θεόπομπο, ο Οινοπίων, που θεωρήθηκε γιος του θεού, έμαθε στους Χιώτες να φυτεύουν και να καλλιεργούν αμπέλια και να παράγουν το μαύρο κρασί.

Νέκταρ των θεών απεκάλεσαν οι ποιητές, ομηρικό κρασί τον ονόμασαν οι περιηγητές και οι ταξιδιώτες που επισκέφτηκαν τη Χίο στη νεότερη εποχή. Οι Ρωμαίοι μαζί με τα φώτα του ελληνικού πολιτισμού «με­τέ­λαβον» και του Αριούσιου Οίνου. Στα ρωμαϊκά συμπόσια έγινε δεκτός παραμερίζοντας εκλεκτά ιταλικά κρασιά. Ευρεία υπήρξε η χρήση του στην Ιατρική και αναφέρεται ως αποτελεσματικό φάρμακο, στις στομαχικές παθήσεις ιδιαίτερα. Η φήμη του κρασιού της Χίου εξακολούθησε και κατά τη βυζαντινή περίοδο, ενώ στα νεότερα χρόνια περιηγητές και ταξιδιώτες που πέρασαν από το νησί στα γεωγραφικά και ταξιδιωτικά τους έργα μιλούν για το ονομαστό κρασί και εκφράζουν την επιθυμία τους να το γευθούν και να το απολαύσουν.

Οι περιηγητές θέλησαν να συνδέσουν τον Αριού­σιο Οίνο με τον Όμηρο, το μεγαλύτερο ποιητή όλων των επο­χών. Στη Χίο, ζητούσαν να προσδιορίσουν τον τάφο του και νόμιζαν πως θα έπρεπε να είχε γεννηθεί στο μέρος παραγωγής του ονομαστού κρασιού της Αρχαιότητας.

Αυτό νόμισαν πως θα είχε εμπνεύσει τους αθάνατους στίχους, για να υμνήσει τα «κλέα ανδρών τε θεών». Αυτό πίστευαν πως θα είχε συντελέσει στην εξύψωση της με­γα­λοφυΐας του.

Ένας κύκλος διανοουμένων θα είχε καλλιεργήσει τη θεωρία για την ύπαρξη του «Οίνου του Ομήρου» ή του «Ομηρικού νέκταρος» ή της «Αμπέλου του Ομή­ρου», όπως λεγόταν. Η γέννηση του ποιητή στη Χίο ήταν κάτι που κολάκευε τους Χιώτες αφάνταστα και υπήρχαν διαρκείς και έντονες φιλονικίες με πολλές άλλες πόλεις για το ζήτημα αυτό. Οι κάτοικοι της Χίου προσφέροντας στους ταξιδιώτες το εκλεκτό τους κρασί συνόδευαν την προσφορά τους με την υπόμνηση ότι αυτό ήταν το κρασί που στα παλιά χρόνια είχε γευθεί ο Όμηρος και το είχε ονομάσει «αφρίζοντα αίθοπα οίνον».

Οι γνώμες των ταξιδιωτών διαφέρουν στον καθο­ρισμό του τόπου γέννησης του Ομήρου και του τόπου παρα­γωγής του κρασιού. Διατυπώνονται διάφορες γνώμες για τον τόπο γέννησης του Ομήρου. Γίνεται λόγος για τοποθεσία Ομέρους, κατά παραφθορά του ονόματος του ποιητή, που είναι τόπος άγνωστος και σήμερα, άλλοι μιλούν για Καρδάμυλα, Ανάβατο, Ερίθες και άλλοι για χωριά της Β.Δ. Χίου.