Η αρχαία ιστορία της Χίου ξεδιπλώνεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο, όπου έχουν συγκεντρωθεί όλα τα ευρήματα του νησιού.

Δασκαλόπετρα

Δασκαλόπετρα

Tο μόνο υπέργειο μνημείο που διατηρήθηκε στο νησί από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ήταν πάντοτε ορατό και σημείο αναφοράς σε κάθε επισκέπτη. Βρίσκεται στο Βροντάδο, 6 χλμ. από την πόλη της Xίου και είναι ένας βράχος που κατά τους αρχαίους χρόνους αποτελούσε υπαίθριο ιερό της θεάς Κυβέλης. Στην κύρια ανατολική πλευρά του μνημείου διακρίνεται ανάγλυφη ακέφαλη μορφή καθισμένη σε θρόνο. Σε κάθε μία από τις τρεις άλλες πλευρές εικονίζεται ένα λιοντάρι, από το οποίο ξεχωρίζουν ελάχιστα μέρη. H παράδοση έχει συνδέσει το μνημείο με το Σχολείο του Ομήρου, όπου στο κέντρο καθόταν ο ποιητής-δάσκαλος και δίδασκε τους μαθητές του. Πολλοί περιηγητές και λόγιοι το επισκέπτονταν αναζητώντας τις μνήμες του μεγάλου ποιητή.

Άγιο Γάλας

Άγιο Γάλας

Χωριό στο B∆ άκρο της Xίου, που διαθέτει ένα από τα μοναδικά στον ελληνικό χώρο σπήλαια, με σύμπλεγμα τριών τουλάχιστον σπηλαίων. Στο σπήλαιο, που είναι επισκέψιμο, εγκαταστάθηκαν άνθρωποι από την πρώιμη Νεολιθική εποχή (6000-5000 π.X.) και έζησαν εκεί περίπου μέχρι το 2700 π.X. Tα ευρήματα από το σπήλαιο (αγγεία, εργαλεία, θαλασσινά όστρεα, κόκαλα αιγοπροβάτων κ.ά. των Νεολιθικών χρόνων) που ανήκουν σε δύο διαφορετικές εποχές υπάρχουν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Xίου. Χρησιμοποιήθηκε και ως ιερό στα Αρχαία και τα Χριστιανικά χρόνια. Στην είσοδο του σπηλαίου, όπου υποστηρίζεται ότι στάζει “Άγιο Γάλα”, υπάρχει εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγιά την Αγιογαλούσαινα.

Αίπος

Αίπος

Όρος στο Βροντάδo, με υψόμετρο 643 μ. Στοιχεία ανθρώπινης εγκατάστασης υπάρχουν από τα ύστερα κλασικά και τα ρωμαϊκά χρόνια στην περιοχή Ρημόκαστρο. Ευρήματα και κατασκευές, όπως σπασμένα κεραμίδια, αγγεία, ειδώλια, πλατώματα, τοίχοι από αγροικίες, πηγάδια, σωροί από πέτρες και άλλα οικοδομήματα μαρτυρούν ότι η περιοχή “ανήκε” σε γεωργούς και κτηνοτρόφους των γύρω
αγροκτημάτων. Οι αγροικίες πιθανόν να συνδέονται και με την αποστασία των δούλων και την εγκατάστασή τους «εις τα όρη»

Εμπορειός

Εμπορειός

Είναι ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος της Χίου και ερευνήθηκε με συστηματικές αρχαιολογικές έρευνες. Κατοικήθηκε από τα πρώιμα Νεολιθικά χρόνια και γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Τα προϊστορικά ευρήματα και αυτά από το ιερό του λιμανιού δεν είναι ορατά. Έχει όμως αναδειχθεί με πρόσφατες εργασίες ο οικισμός των ιστορικών χρόνων που βρίσκεται στο λόφο του προφήτη Ηλία, βόρεια του λιμανιού του Εμπορειού. Περιλαμβάνει οχυρωμένη ακρόπολη, ναό Αθηνάς με 3 βωμούς, μέγαρο (πιθανή κατοικία του άρχοντα) και έξω από την ακρόπολη, στην πλαγιά του λόφου, οικισμό με περισσότερα από 50 σπίτια. Tα κινητά ευρήματα βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο.

Φανά

Φανά

Τόπος λατρείας που άρχισε από τη Μέση Εποχή του Χαλκού και συνεχίστηκε με τις λαμπρές φάσεις των ιστορικών χρόνων και ιδιαίτερα της Αρχαϊκής εποχής. Εκεί υπήρχε το περίφημο ιερό του Φαναίου Απόλλωνα, από το οποίο σώζονται ελάχιστα λείψανα. Ονομάστηκε «Φανά» γιατί, σύμφωνα με την παράδοση από εκεί φάνηκε η ∆ήλος στη Λητώ. Tα ευρήματα, που βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Xίου, αγγεία, ειδώλια, νομίσματα, κοσμήματα, μία σειρά αιγυπτιακών σκαραβαίων και αγαλματίδια
από φαγεντιανή, δείχνουν τον πλούτο και την ακτινοβολία του ιερού. Tο οικοδομικό υλικό του αρχαίου ναού χρησιμοποιήθηκε στις μεταγενέστερες χριστιανικές εκκλησίες που κτίστηκαν πάνω του, καθώς μετατράπηκε σε χριστιανικό κέντρο από τα Πρωτοβυζαντινά χρόνια ή διασκορπίστηκαν σε μακρινές απ’ αυτόν αποστάσεις.

Ψαρά

Ψαρά

Από αναφορές του Ομήρου, που ονομάζει το νησί Ψυρίη και τα ανασκαφικά ευρήματα, συμπεραίνουμε ότι ήταν γνωστό από πολύ πρώιμες εποχές και χάρη στη θέση του (στο κέντρο του Αιγαίου) θα πρέπει να έπαιζε σημαντικό ρόλο στο εμπόριο. Στη θέση Αρχοντίκι στις δυτικές ακτές του νησιού υπήρχε Μυκηναϊκός οικισμός και νεκροταφείο των μέσων της 2ης π.X. χιλιετίας που καλύπτει έκταση περίπου 100 μέτρων κατά μήκος της θάλασσας και τμήμα του βρίσκεται κάτω από το νερό. Oι τάφοι περιείχαν πλούσια κτερίσματα, αγγεία, εργαλεία, περιδέραια και άλλα κοσμήματα, που φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο.