Νέα Μονή

Νέα Μονή

H Νέα Μονή κτίστηκε στο κέντρο ακριβώς του νησιού, στο Προβάτειο Όρος, στα μέσα του 11ου αιώνα. Η ανέγερσή της ήταν η τήρηση της υπόσχεσης του Kωνσταντίνου Θ ́ Mονομάχου για γενναιόδωρη ευεργεσία του μοναστηριού στους μοναχούς Νικήτα, Ιωάννη και Ιωσήφ, που προφήτεψαν τη βασιλεία του, όταν ήταν εξόριστος στη Μυτιλήνη και οι οποίοι βρήκαν τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας σ’ εκείνο το σημείο στο Προβάτειο Όρος. Η Μονή γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη καθώς εκεί και στις γύρω περιοχές λειτουργούσαν «συντεχνίες». Ήταν ένα από τα σημαντικότερα «αντιγραφικά κέντρα» που βοήθησαν στη διάσωση αρχαίων κειμένων σε συνεργασία με μοναστήρια των γύρω νησιών και περιοχών. Είναι το σπουδαιότερο μεσαιωνικό μνημείο του νησιού και αποτελεί ένα από τα πιο λαμπρά σωζόμενα δείγματα της Βυζαντινής αρχιτεκτονικής και ζωγραφικής, με εξαίρετα ψηφιδωτά. Σε εξέλιξη βρίσκονται οι τελευταίες εργασίες συντήρησης και ανάδειξης του μοναδικού αυτού μνημείου, που ανακηρύχθηκε από την UNESCO μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Μονή Μουνδών

Μονή Μουνδών

Η Μονή Μουνδών στα Διευχά είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Προδρόμο. Το καθολικό, τα παρεκκλήσια, τα κελιά και το θολοσκέπαστο πρόπυλο της εισόδου αποτελούν το υπάρχον κτιριακό της συγκρότημα. Η γνωστή ιστορία της αρχίζει το 1574. Εκεί μόνασαν επιφανείς Χιώτες που ενδιαφέρθηκαν για την αγιογράφηση της, καθότι άκμασε ως σπουδαίο θρησκευτικό ίδρυμα στα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας. Από Κώδικες του μοναστηριού πληροφορούμαστε δύο απόπειρες αγιογραφίας, το 1622 και το 1730. Μία τρίτη, τελευταία (1849) και σπουδαιότερη με εκπληκτικές λαϊκότροπες εικονογραφήσεις σώζεται μέχρι σήμερα.

Άγιοι Απόστολοι

Άγιοι Απόστολοι

Είναι βυζαντινός ναός, αντίγραφο του καθολικού της Νέας Μονής με πλούσιο κεραμικό διάκοσμο εξωτερικά. Χρονολογείται στα μέσα του 14ου αιώνα. Oι τοιχογραφίες στο εσωτερικό (1665) είναι του Αντώνιου Δεμέστιχου Κυνηγού του Kρητός.

Άγιος Ισίδωρος

Άγιος Ισίδωρος

Παλαιοχριστιανικός ναός στην πόλη της Xίου, προς τιμή του Αγίου Ισιδώρου που μαρτύρησε στη Xίο το 250 μ.Χ. Αναφέρεται από όλους σχεδόν τους ταξιδιώτες και περιηγητές που επισκέφθηκαν το νησί. Έχει περάσει από 4 φάσεις οικοδόμησης. H αρχική μορφή του ναού ήταν τρίκλιτη βασιλική και η τελευταία σταυροειδής με τρούλο. Σώζονται ψηφιδωτά τμήματα δαπέδου και μαρμάρινα τμήματα οικοδόμησης που βρίσκονται στο Βυζαντινό Μουσείο.

Παναγία Κρήνα

Παναγία Κρήνα

H Παναγία η Kρήνα, κοντά στο χωριό Βαβύλοι, 8 χλμ. νότια της πόλης της Xίου είναι ένα σημαντικό βυζαντινό μνημείο του 12ου αι. Αρχιτεκτονικά μοιάζει με τη Νέα Μονή και ανήκει στον λεγόμενο νησιωτικό οκταγωνικό τύπο. H τεχνική της τοιχοδομίας δίνει στο μνημείο μια ξεχωριστή γοητεία. Εξαίρετες τοιχογραφίες διαφόρων εποχών κοσμούν το ναό, ενώ μερικές έχουν μεταφερθεί στο Βυζαντινό Μουσείο .

Παναγία Σικελιά

Παναγία Σικελιά

Η Παναγία η Σικελιά, καθολικό μοναστηριού, βρίσκεται έξω από το χωριό Διδύμες. Είναι μια μονόκλιτη καμαροσκέπαστη βασιλική με τρούλο και χρονολογείται στο 12ο ή 13ο αιώνα. Είναι εντυπωσιακή η αρχιτεκτονική της και το ξυλόγλυπτο τέμπλο της.

Βυζαντινό Βαπτιστήρι

Βυζαντινό βαπτιστήρι

Νοτιοδυτικά του λιμανιού στον Εμπορειό αποκαλύφθηκε παλαιοχριστιανική βασιλική με κυκλικό βαπτιστήρι με σταυρόσχημη κολυμπήθρα στο κέντρο και μαρμάρινη επένδυση. Tο βαπτιστήρι είναι το μόνο τμήμα από τα παλαιοχριστιανικά ίχνη, που μπορεί να δει σήμερα ο επισκέπτης.